Nowe zasady importu stali od 1 lipca 2026. Co zmieniają dla firm kupujących stal?

Od 1 lipca 2026 roku w Unii Europejskiej obowiązują nowe zasady ochrony rynku stali. Roczny kontyngent importu bez dodatkowego cła został ograniczony do 18,3 mln ton, a stal sprowadzana ponad dostępny limit jest objęta cłem w wysokości 50%. Dla większości firm kupujących stal od polskiego lub unijnego dystrybutora nie oznacza to nowych obowiązków celnych. Może jednak wpłynąć na cenę, termin dostawy, dostępność konkretnego materiału i zapisy pojawiające się w ofertach dostawców.

Firma powinna więc ustalić, skąd pochodzi kupowany materiał, kto odpowiada za jego import, czy cena obejmuje ewentualne cło oraz co stanie się z zamówieniem, jeżeli dostępny kontyngent zostanie wyczerpany przed odprawą.

Co zmieniło się na rynku stali 1 lipca 2026 roku?

Nowe unijne rozporządzenie zastąpiło wcześniejszy mechanizm ochronny, który wygasł 30 czerwca 2026 roku. Jego celem jest ograniczenie wpływu globalnej nadwyżki mocy produkcyjnych na europejski rynek oraz zapewnienie większej przewidywalności producentom i odbiorcom stali w UE.

Najważniejsze elementy nowych zasad to:

• roczny kontyngent importu bez dodatkowego cła wynoszący 18,3 mln ton
• cło w wysokości 50% dla importu przekraczającego odpowiedni kontyngent
• podział limitów pomiędzy kraje i grupy produktów
• możliwość przenoszenia niewykorzystanej części kontyngentu pomiędzy kwartałami w ramach określonych zasad
• obowiązek wskazywania kraju pierwszego wytopu i odlania stali

Kontyngent jest rozdzielany pomiędzy partnerów handlowych. Gdy limit przypisany do danego kraju lub puli zostanie wykorzystany, dalszy import podlegający tej części systemu może zostać obciążony cłem wynoszącym 50%.

Nie oznacza to, że po wykorzystaniu limitu stal przestaje być dostępna. Oznacza natomiast, że warunki jej sprowadzenia mogą się istotnie zmienić.

Nie każda firma kupująca stal jest importerem

Bezpośrednie obowiązki celne i dokumentacyjne dotyczą przede wszystkim podmiotów wprowadzających stal na rynek Unii Europejskiej. Jeżeli polska firma samodzielnie kupuje materiał od producenta spoza UE i organizuje jego odprawę, powinna ustalić między innymi:

• do jakiej kategorii należy importowany produkt
• z którego kontyngentu korzysta dostawa
• czy w momencie odprawy pozostał jeszcze dostępny limit
• kto pokryje cło, jeśli kontyngent zostanie wykorzystany
• jakie dokumenty potwierdzają pochodzenie materiału

Inaczej wygląda sytuacja firmy kupującej stal od polskiej hurtowni lub dystrybutora. Zwykle nie składa ona samodzielnie dokumentów importowych, ponieważ kupuje towar znajdujący się już na rynku unijnym.

Nie oznacza to jednak, że nowe zasady są dla niej obojętne. Importer lub dystrybutor może uwzględnić ryzyko związane z kontyngentem w cenie, skrócić ważność oferty, zastrzec możliwość aktualizacji stawki albo zaproponować materiał z innego źródła.

Kontyngent nie jest jedną wspólną pulą dla całej stali

Informacja o rocznym limicie 18,3 mln ton może sugerować, że cały import stali korzysta z jednego wspólnego kontyngentu.

W praktyce podział jest bardziej złożony.

Znaczenie mają rodzaj produktu, kraj, z którego stal jest sprowadzana, dotychczasowy udział tego kraju w imporcie do UE oraz obowiązujące umowy handlowe. Część partnerów otrzymuje limity przypisane do konkretnego kraju, a pozostali mogą korzystać z odpowiednich pul rezydualnych. Po wykorzystaniu właściwego kontyngentu import podlega dodatkowemu cłu.

Dostawca powinien więc wiedzieć, czy dostępny jest limit właściwy dla konkretnego rodzaju materiału i kraju jego pochodzenia. Firma kupująca stal nie musi analizować całego unijnego systemu. Powinna jednak otrzymać jasną odpowiedź, czy przedstawiona cena zakłada dostawę w ramach dostępnego kontyngentu i co wydarzy się, jeżeli sytuacja zmieni się przed odprawą.

Cena z oferty dostawcy nie zawsze jest ceną gwarantowaną

Ryzyko pojawia się szczególnie wtedy, gdy pomiędzy złożeniem zamówienia, sprowadzeniem materiału i jego dostawą mija kilka tygodni lub miesięcy. Załóżmy, że firma przygotowuje ofertę dla klienta na wykonanie konstrukcji stalowej. Dostawca przedstawia cenę materiału, ale oferta jest ważna przez siedem dni. Realizacja kontraktu rozpocznie się dopiero za dwa miesiące, a cena dla klienta ma pozostać niezmienna przez cały projekt.

W takiej sytuacji wykonawca może podpisać umowę ze stałą ceną sprzedaży, nie mając jeszcze zagwarantowanej ceny zakupu stali. Nowe zasady importu nie są jedynym powodem, dla którego cena może się zmienić. Znaczenie nadal mają kursy walut, koszty energii, transport, popyt i sytuacja poszczególnych producentów.

Kontyngenty i cło dodają jednak kolejne ryzyko, które powinno zostać jasno opisane w umowie:

• czy cena obejmuje wszystkie koszty importowe
• czy dostawca może doliczyć cło po przyjęciu zamówienia
• który moment decyduje o cenie: zamówienie, wysyłka, odprawa czy dostawa
• co dzieje się przy zmianie kraju pochodzenia materiału
• czy odbiorca może odstąpić od zamówienia po istotnej zmianie ceny

Sformułowanie „cena może ulec zmianie z przyczyn niezależnych od dostawcy” pozostawia odbiorcy znacznie większe ryzyko niż cena potwierdzona na określoną ilość, produkt i termin dostawy.

Pochodzenie stali będzie miało większe znaczenie

Nowe zasady przewidują wymóg określany jako „melt and pour”. Chodzi o wskazanie kraju, w którym stal została po raz pierwszy wytopiona i odlana do swojej pierwszej postaci stałej. Nie zawsze jest to ten sam kraj, z którego gotowy produkt został później wysłany do Unii Europejskiej.

Przykładowo stal może zostać wyprodukowana w jednym państwie, następnie przetworzona w innym, a później sprzedana przez pośrednika działającego w kolejnym kraju. Sam adres sprzedawcy nie przesądza więc o pierwotnym pochodzeniu materiału.

Bezpośredni importer będzie musiał przedstawić dowody potwierdzające kraj pierwszego wytopu i odlania. Komisja Europejska zapowiedziała przyjęcie szczegółowych zasad dokumentowania do końca sierpnia 2026 roku, z planowanym rozpoczęciem ich stosowania 1 października 2026 roku.

Dla firmy kupującej stal od dystrybutora praktyczne znaczenie może mieć możliwość uzyskania:

• deklaracji producenta
• certyfikatu materiałowego
• informacji o hucie i kraju wytopu
• potwierdzenia zgodności dostawy z wymaganiami projektu
• dokumentów umożliwiających prześledzenie pochodzenia partii

Nie każdy odbiorca będzie musiał gromadzić pełną dokumentację importową. Może jej jednak potrzebować klient końcowy, generalny wykonawca albo inwestor wymagający określonego pochodzenia i identyfikowalności materiału.

O co zapytać dostawcę przed zaakceptowaniem oferty?

Sama cena za tonę nie pokazuje wszystkich warunków zakupu. Przed złożeniem większego zamówienia warto ustalić:

Czy materiał znajduje się już na terenie UE?

Jeżeli tak, ryzyko związane z przyszłym wyczerpaniem kontyngentu dla tej konkretnej partii może być mniejsze niż w przypadku materiału, który dopiero zostanie sprowadzony.

Kto jest importerem?

Firma powinna wiedzieć, czy kupuje od podmiotu, który sam odpowiada za odprawę, czy od kolejnego pośrednika w łańcuchu.

Czy cena obejmuje możliwe cło?

Dostawca może podać cenę obowiązującą wyłącznie przy dostępności odpowiedniego kontyngentu. Trzeba sprawdzić, czy po jego wyczerpaniu koszt może zostać przeniesiony na odbiorcę.

Jak długo cena jest ważna?

Termin ważności oferty powinien odpowiadać momentowi, w którym firma będzie mogła rzeczywiście złożyć i potwierdzić zamówienie.

Czy cena jest potwierdzona po wpłacie zaliczki?

Zaliczka nie zawsze oznacza pełne zabezpieczenie stawki. Zależy to od warunków sprzedawcy.

Czy możliwa jest zmiana pochodzenia lub producenta?

Materiał zastępczy może mieć inne parametry, dokumentację, termin dostawy albo cenę. Zmiana źródła nie powinna następować bez uzgodnienia, jeżeli pochodzenie lub właściwości mają znaczenie dla projektu.

Co dzieje się przy opóźnieniu odprawy lub dostawy?

Firma powinna wiedzieć, czy może anulować zamówienie, skorzystać z materiału zastępczego albo dochodzić odpowiedzialności za przekroczenie terminu.

Umowa z klientem i zamówienie u dostawcy muszą mówić to samo

Firma realizująca kontrakt często patrzy osobno na umowę sprzedażową i osobno na zakup materiału. Ryzyko znajduje się jednak pomiędzy nimi.

Jeżeli dostawca może podnieść cenę stali z powodu cła, zmiany źródła lub braku dostępności, wykonawca powinien wiedzieć, czy może odpowiednio zaktualizować cenę dla swojego klienta.

Najbezpieczniejsza sytuacja występuje wtedy, gdy cena materiału jest potwierdzona na cały wymagany wolumen, a termin dostawy odpowiada harmonogramowi kontraktu.

Jeżeli nie jest to możliwe, umowa z klientem powinna uwzględniać sposób aktualizacji ceny albo ponownej wyceny materiału.

Czy firmy powinny kupować stal na zapas?

Nowe zasady nie oznaczają automatycznie, że każda firma powinna natychmiast zwiększyć zapasy. Wcześniejszy zakup może ograniczyć część ryzyka ceny i dostępności, jeżeli przedsiębiorstwo ma potwierdzone zamówienia, zna specyfikację materiału i wie, kiedy stal zostanie wykorzystana.

Znacznie bardziej ryzykowny jest zakup wykonywany bez konkretnego kontraktu, wyłącznie w oczekiwaniu na przyszłe podwyżki.

Firma może wtedy:

• zamrozić gotówkę na dłuższy okres
• kupić nieodpowiedni gatunek albo wymiar
• ponieść koszty magazynowania
• stracić możliwość zakupu po niższej cenie
• zostać z materiałem, którego nie wykorzysta w planowanych projektach

Decyzja powinna wynikać z portfela zamówień i harmonogramu produkcji, a nie wyłącznie z informacji o ograniczeniu kontyngentów.

Szerszy mechanizm liczenia kapitału zaangażowanego w surowce, produkcję w toku i zapasy opisujemy już w artykule o gotówce zamrożonej w produkcji. Tutaj najważniejsze jest wcześniejsze ustalenie, czy firma kupuje materiał na potwierdzone zlecenie i czy zna wszystkie warunki jego dostawy.

Kiedy finansowanie zakupu stali może mieć sens?

Finansowanie może pomóc, gdy firma ma podpisany kontrakt albo potwierdzone zamówienie, zna potrzebny rodzaj i ilość materiału, a wcześniejszy zakup pozwala zabezpieczyć realizację projektu.

Powinny być jednak znane:

• cena lub sposób jej ustalania
• termin dostawy
• harmonogram wykorzystania materiału
• warunki odbioru kontraktu
• planowany termin płatności od klienta
• źródło spłaty finansowania

Kapitał nie rozwiąże problemu niejasnej oferty dostawcy ani kontraktu zawartego bez możliwości aktualizacji ceny. Może natomiast domknąć konkretną lukę pomiędzy zakupem materiału a płatnością za zrealizowany projekt.

Nowe zasady nie gwarantują jednej ceny ani pełnej dostępności

Ograniczenie bezcłowych kontyngentów i podniesienie cła poza limitem mają chronić europejski rynek przed skutkami globalnej nadprodukcji. Nie oznaczają jednak, że ceny stali będą od tej chwili stabilne ani że każdy rodzaj materiału będzie dostępny w oczekiwanym terminie.

Dla firmy kupującej stal najważniejsza zmiana może być mniej widoczna niż samo 50% cło.

Pochodzenie materiału, termin odprawy i dostępność kontyngentu stają się elementami ceny przedstawianej przez dostawcę. Jeżeli oferta nie wyjaśnia, kto ponosi te ryzyka, mogą one ostatecznie trafić do odbiorcy.

Przed podpisaniem większego kontraktu warto więc sprawdzić nie tylko cenę za tonę. Trzeba również ustalić:

• skąd pochodzi stal
• czy znajduje się już na rynku unijnym
• kto odpowiada za jej import
• czy cena obejmuje wszystkie koszty
• kiedy staje się ostateczna
• co wydarzy się przy wyczerpaniu kontyngentu
• czy warunki kontraktu pozwalają przenieść nieprzewidzianą zmianę kosztu

Nowe zasady nie muszą zatrzymać zakupu stali. Powinny jednak zmienić sposób, w jaki firma ocenia ofertę dostawcy i zabezpiecza cenę własnego kontraktu.