
Firma osiąga dodatnie wyniki finansowe, regularnie realizuje zamówienia i terminowo spłaca dotychczasowe zobowiązania. Planuje jednak zaciągnąć kolejną pożyczkę na rozwój działalności. Przedsiębiorca wie, ile wynoszą miesięczne raty i jakiego zysku spodziewa się w kolejnym roku. Nie jest jednak pewien, czy po uwzględnieniu nowego zobowiązania firma nadal będzie dysponować wystarczającymi środkami na obsługę całego zadłużenia.
Dodatni wynik finansowy nie oznacza automatycznie, że przedsiębiorstwo może bezpiecznie zwiększać swoje zadłużenie. Znaczenie ma również to, ile środków firma generuje na spłatę rat kapitałowych i odsetek oraz jak duże są jej łączne obowiązkowe płatności.
Jednym ze wskaźników wykorzystywanych do analizy tej relacji jest DSCR (Debt Service Coverage Ratio), czyli wskaźnik pokrycia obsługi długu. Pokażemy, jak go obliczyć, co oznacza wynik 1,0 lub 1,25 i jak może zmienić się sytuacja przedsiębiorstwa po zaciągnięciu kolejnej pożyczki.
DSCR jest wskaźnikiem finansowym porównującym środki dostępne do obsługi zadłużenia z płatnościami, które przedsiębiorstwo musi przeznaczyć na spłatę długu w analizowanym okresie.
W praktyce odpowiada na pytanie: ile razy środki dostępne do obsługi długu pokrywają wymagane płatności kapitałowe i odsetkowe?
Przykładowo wynik DSCR równy 1,25 oznacza, że według przyjętej metody obliczeń na każdą złotówkę wymaganej obsługi długu przypada 1,25 zł środków dostępnych na ten cel.
Wskaźnik jest wykorzystywany w analizie kredytowej, finansowaniu przedsiębiorstw i projektów inwestycyjnych. Jego podstawową konstrukcję opisują między innymi Chase for Business i Business Development Bank of Canada.
Chase.com+1
Firma może wykazywać zysk księgowy, ale jednocześnie mieć znaczące płatności związane ze spłatą wcześniejszych kredytów i pożyczek. W szczególności spłata kapitału zobowiązania nie jest tym samym co koszt odsetkowy wykazywany w rachunku zysków i strat.
Dlatego analiza samego zysku nie pokazuje pełnego obciążenia firmy spłatą zadłużenia. DSCR uwzględnia relację między środkami dostępnymi na ten cel a wymaganą obsługą długu. Nie zastępuje jednak szczegółowej analizy przepływów pieniężnych ani oceny sytuacji przedsiębiorstwa w poszczególnych tygodniach.
Ogólna konstrukcja wskaźnika jest następująca:
Choć wzór wygląda prosto, kluczowe znaczenie ma prawidłowe ustalenie obu jego elementów.
W zależności od rodzaju finansowania i zasad stosowanych przez finansującego, podstawą obliczenia mogą być między innymi:
Nie należy jednak utożsamiać EBITDA z gotówką dostępną na rachunku. EBITDA nie pokazuje bezpośrednio wszystkich zmian w kapitale obrotowym, wydatków inwestycyjnych ani zapłaconych podatków. To, że firma osiąga wysoką EBITDA, nie oznacza jeszcze, że cała ta kwota jest dostępna na spłatę zobowiązań.
W dalszych obliczeniach posłużymy się przykładową wartością środków dostępnych do obsługi długu, ustaloną już po wymaganych korektach.
W mianowniku należy uwzględnić wymagane płatności związane z obsługą zadłużenia w analizowanym okresie.
Zwykle są to:
Zakres może być szerszy, jeśli wynika to z dokumentacji finansowania i przyjętej metodologii. Nie należy dzielić środków dostępnych do obsługi długu przez całkowitą kwotę zadłużenia wykazaną w bilansie. Wskaźnik porównuje dostępne środki z płatnościami wymaganymi w określonym okresie, a nie z całą wartością wszystkich niespłaconych zobowiązań. Znaczenie poprawnego uwzględnienia części kapitałowej rat podkreśla również BDC w swoim poradniku dotyczącym DSCR.
Można go analizować dla różnych okresów, pod warunkiem że licznik i mianownik odnoszą się do tego samego przedziału czasu. Przykładowo do rocznej kwoty środków dostępnych na obsługę długu należy porównać wymaganą obsługę zadłużenia w tym samym roku. Nie powinno się dzielić rocznych przepływów przez jedną miesięczną ratę.
W wielu analizach finansowania przedsiębiorstw wykorzystuje się okres 12 miesięcy, ale konkretne zasady mogą wynikać z umowy, procedur finansującego lub charakteru projektu.
Załóżmy, że firma usługowa planuje kolejny rok działalności. Na podstawie prognozy finansowej ustaliła, że po uwzględnieniu odpowiednich korekt będzie dysponowała 600 000 zł środków dostępnych do obsługi zadłużenia.
Jednocześnie posiada kilka zobowiązań, których wymagana roczna obsługa wygląda następująco:
Krok 1. Obliczamy wymaganą obsługę długu.
400 000 zł + 80 000 zł = 480 000 zł
Krok 2. Obliczamy wskaźnik DSCR.
600 000 zł / 480 000 zł = 1,25
Co to oznacza dla przedsiębiorstwa?
Firma ma prognozowane środki dostępne do obsługi długu na poziomie 600 000 zł, podczas gdy wymagana obsługa istniejących zobowiązań wynosi 480 000 zł. Różnica to 120 000 zł. Nie oznacza to jednak, że przedsiębiorstwo może bezpiecznie przeznaczyć całą nadwyżkę na kolejną pożyczkę. Trzeba uwzględnić niepewność przyszłych wyników, możliwe wahania przepływów oraz warunki przyjęte przez finansującego.
Podstawowym punktem odniesienia jest wartość 1,0. DSCR wynoszący 1,0 oznacza, że według zastosowanej metodologii środki dostępne do obsługi długu są równe wymaganym płatnościom. To jednak nie oznacza komfortowej sytuacji finansowej. Firma nie ma w tym modelu nadwyżki, która mogłaby amortyzować niekorzystne zmiany wyników.
To zależy od rodzaju finansowania, sytuacji firmy i zasad przyjętych przez konkretną instytucję. W praktyce finansujący mogą stosować wymagane poziomy DSCR jako element analizy ryzyka lub warunków umownych. Nie istnieje jednak jeden uniwersalny próg DSCR, który gwarantuje uzyskanie pożyczki. Ważne są między innymi branża, przewidywalność przychodów, rodzaj zadłużenia oraz sposób wyliczenia przepływów dostępnych do jego obsługi.
Dlatego wynik 1,25 można interpretować jako istnienie pewnego marginesu pokrycia w analizowanym okresie, ale nie jako automatyczne potwierdzenie zdolności kredytowej.
Wróćmy do przedsiębiorstwa z naszego przykładu. Przed zaciągnięciem nowego finansowania jego prognozowany DSCR wynosił 1,25. Firma rozważa nową pożyczkę, która zwiększyłaby roczną obsługę długu o 120 000 zł, wliczając wymagane spłaty kapitału i odsetki. Zakładamy, że środki dostępne do obsługi zadłużenia pozostaną na dotychczasowym poziomie 600 000 zł.
Po uwzględnieniu nowej pożyczki:
600 000 zł / 600 000 zł = 1,00
Oznacza to, że przy niezmienionych środkach dostępnych do obsługi zadłużenia firma wykorzystałaby całą prognozowaną kwotę na wymagane płatności.
Nowe finansowanie obniża DSCR z 1,25 do 1,00, mimo że samo w sobie może służyć rozwojowi przedsiębiorstwa.
Nowa pożyczka może zostać przeznaczona na inwestycję, która z czasem zwiększy środki dostępne do obsługi długu. Załóżmy, że prognozowane środki wzrosną z 600 000 zł do 720 000 zł rocznie, przy łącznej obsłudze zadłużenia 600 000 zł.
720 000 zł / 600 000 zł = 1,20
W tym wariancie DSCR wyniesie 1,20. Istotne jest jednak to, kiedy dodatkowe środki rzeczywiście zostaną wygenerowane. Jeśli inwestycja zacznie przynosić efekty dopiero po roku, nie należy automatycznie przypisywać przyszłych korzyści do wcześniejszego okresu spłaty. Prognozowany wzrost przychodów nie jest tym samym co pewny wzrost gotówki dostępnej do obsługi długu. Warto zatem analizować DSCR w kolejnych okresach, a nie tylko na podstawie jednego optymistycznego wariantu rocznego.
Wskaźnik DSCR warto obliczać nie tylko dla prognozy podstawowej. Przedsiębiorstwo może przecież osiągnąć niższe wpływy, ponieść większe wydatki lub dłużej czekać na efekty planowanej inwestycji. Załóżmy, że po zaciągnięciu nowej pożyczki łączna roczna obsługa zadłużenia wynosi 600 000 zł.
Sprawdźmy trzy warianty środków dostępnych do spłaty.
W scenariuszu ostrożnym:
540 000 zł / 600 000 zł = 0,90
W modelu powstaje niedobór 60 000 zł w skali roku względem wymaganej obsługi długu. Nie oznacza to automatycznie, że przedsiębiorstwo przestanie spłacać zobowiązania. Może posiadać rezerwy lub inne dostępne źródła gotówki, których nie uwzględniono w liczniku DSCR. Pokazuje jednak, że prognozowane środki generowane przez firmę nie pokrywają wymaganej obsługi zadłużenia w przyjętym wariancie. Taka analiza pomaga ocenić, jak duży margines bezpieczeństwa pozostaje po zwiększeniu zadłużenia.
DSCR zestawia wartości dla określonego okresu, na przykład całego roku. Przedsiębiorstwo może osiągać dodatni wynik wskaźnika, a jednocześnie doświadczać przejściowych niedoborów gotówki. Przykładowo firma może uzyskać dużą część rocznych wpływów dopiero w ostatnim kwartale, podczas gdy raty zobowiązań musi opłacać przez cały rok. W takim przypadku roczny DSCR nie pokaże wszystkich trudności związanych z terminami płatności.
Wysoki DSCR nie zastępuje prognozy przepływów pieniężnych. Oba narzędzia odpowiadają na różne pytania. DSCR pomaga ocenić stopień pokrycia wymaganej obsługi zadłużenia w przyjętym okresie. Krótkoterminowa prognoza pokazuje natomiast, kiedy faktycznie wpłyną środki i kiedy trzeba będzie dokonać płatności. Dlatego uzupełnieniem analizy DSCR jest 13-tygodniowa prognoza cash flow, w której rozpisujemy wpływy, wydatki i saldo gotówki na poszczególne tygodnie.
Sam wzór jest prosty. Problemy pojawiają się najczęściej przy wyborze danych wejściowych.
EBITDA może być przydatnym punktem wyjścia do kalkulacji, jednak nie uwzględnia wszystkich przepływów gotówkowych.
Jeżeli przedsiębiorstwo musi finansować wzrost zapasów, należności lub znaczące wydatki inwestycyjne, środki faktycznie dostępne do obsługi zadłużenia mogą być niższe niż sugeruje EBITDA.
Odsetki i spłata kapitału to dwa różne elementy obsługi zadłużenia.
Wskaźnik liczony wyłącznie na podstawie odsetek nie pokazuje pełnej zdolności do obsługi wymaganych płatności kapitałowo-odsetkowych.
Firma może posiadać kilka pożyczek, kredytów lub innych umów, które wymagają okresowych płatności. Ograniczenie kalkulacji do jednego zobowiązania może dawać niepełny obraz obciążenia przedsiębiorstwa. Dokładny zakres uwzględnianego zadłużenia należy jednak ustalić zgodnie z metodologią analizy, a nie automatycznie sumować wszystkie pozycje bilansowe.
Roczne środki dostępne na obsługę długu i miesięczne raty nie mogą być porównywane bez odpowiedniego przeliczenia. Podobny problem pojawia się, gdy firma zestawia historyczny wynik finansowy z prognozowanymi płatnościami, nie wyjaśniając przyjętych założeń.
Nowa inwestycja może zwiększyć przychody, ale nie zawsze następuje to natychmiast. Warto sprawdzić również wariant, w którym dodatkowa sprzedaż pojawia się później, rentowność jest niższa albo koszty realizacji projektu okazują się większe od planowanych.
DSCR ma pomagać ocenić ryzyko obsługi długu, a nie tylko potwierdzać, że optymistyczny scenariusz finansowy się bilansuje.
Przedsiębiorstwo może wykorzystać DSCR do wstępnej oceny tego, jak nowe zobowiązanie wpłynie na obciążenie jego finansów. Warto zacząć od obecnej sytuacji i przygotować co najmniej dwa warianty: bez nowego finansowania oraz po jego uwzględnieniu. Następnie należy sprawdzić, jak zmiana warunków spłaty lub niższe od oczekiwanych przepływy wpłyną na wynik. Pamiętajmy jednak, że DSCR nie jest jedynym wskaźnikiem decydującym o dostępności pożyczki.
Finansujący może brać pod uwagę również historię działalności, przychody, istniejące zobowiązania, jakość przepływów, cel finansowania, zabezpieczenia oraz inne elementy ryzyka. Jeśli firma przygotowuje się do złożenia wniosku, przydatnym uzupełnieniem będzie poradnik Czy Twoja firma jest gotowa na kredyt lub pożyczkę? Checklista przed złożeniem wniosku.
Na stronie finansowania PaveNow wskaźnik DSCR jest wymieniany między innymi w kontekście oceny przychodów z najmu w wariancie RENT MAX. Nie należy jednak na tej podstawie zakładać, że każdy produkt PaveNow stosuje tę samą metodologię DSCR albo ten sam wymagany poziom wskaźnika. Warunki oceny zależą od rodzaju finansowania i konkretnej transakcji.
Więcej informacji o finansowaniu zabezpieczonym nieruchomością znajdziesz na stronie Pożyczka zabezpieczona nieruchomością dla firm - PaveNow.
DSCR pokazuje relację środków dostępnych do obsługi zadłużenia do wymaganych płatności kapitałowych i odsetkowych. W naszym przykładzie firma dysponowała 600 000 zł środków dostępnych do obsługi długu, a jej dotychczasowe płatności wynosiły 480 000 zł rocznie. DSCR na poziomie 1,25 oznaczał pokrycie wymaganych płatności oraz nadwyżkę w wysokości 120 000 zł. Po uwzględnieniu dodatkowej pożyczki i wzroście rocznej obsługi zadłużenia do 600 000 zł wskaźnik spadł do 1,00. W scenariuszu ostrożnym, w którym dostępne środki zmniejszały się do 540 000 zł, DSCR wynosił już 0,90.
Te trzy wartości pokazują, jak wrażliwa może być zdolność firmy do obsługi zadłużenia na zmianę wysokości rat lub przepływów. Najważniejsze jest zatem nie tylko obliczenie obecnego DSCR, ale również sprawdzenie, jak wskaźnik zmieni się po zaciągnięciu nowego zobowiązania i w mniej korzystnym scenariuszu finansowym.
Sam DSCR nie zastępuje pełnej analizy firmy. Może jednak być praktycznym narzędziem wspierającym decyzję o tym, czy poziom planowanego zadłużenia jest uzasadniony.