
Firma ma na rachunkach 120 tys. zł. W najbliższym miesiącu spodziewa się kolejnych wpływów od klientów, ale jednocześnie musi zapłacić dostawcom, pracownikom i uregulować zobowiązania podatkowe.
Na pierwszy rzut oka sytuacja wygląda stabilnie. Przedsiębiorstwo ma pieniądze, realizuje sprzedaż i spodziewa się kolejnych płatności.
Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy wszystkie wpływy i wydatki zostają rozpisane na konkretne tygodnie. Okazuje się, że w trzecim tygodniu saldo gotówki gwałtownie spadnie, a kilka tygodni później firma może znaleźć się poniżej ustalonego poziomu bezpieczeństwa.
To właśnie pozwala wykryć 13-tygodniowa prognoza cash flow: nie tylko ile pieniędzy firma spodziewa się otrzymać i wydać, ale przede wszystkim kiedy te przepływy nastąpią.
Nie trzeba zaczynać od zaawansowanego systemu finansowego. W wielu przedsiębiorstwach wystarczy dobrze przygotowany arkusz, aktualne dane o płatnościach i konsekwentna, cotygodniowa aktualizacja.
Pokażemy, jak zbudować taki model, policzyć saldo gotówki na kolejne 13 tygodni i ustalić, czy pojawi się potrzeba dodatkowego finansowania.
Prognoza cash flow na 13 tygodni to krótkoterminowy plan przepływów pieniężnych przedstawiający przewidywane wpływy, wydatki i saldo gotówki w każdym z kolejnych tygodni.
Obejmuje 91 dni, czyli okres zbliżony do jednego kwartału.
Najczęściej przygotowuje się ją metodą bezpośrednią, opierającą się na planowanych rzeczywistych wpływach i wypływach pieniędzy. Takie podejście opisują również praktyczne opracowania dotyczące krótkoterminowego zarządzania płynnością, między innymi Finamodel.
Finamodel
W każdym tygodniu firma ustala cztery wartości:
Saldo końcowe jednego tygodnia staje się saldem początkowym następnego.
Dzięki temu przedsiębiorca widzi nie tylko wynik całego kwartału, ale również moment, w którym dostępna gotówka może osiągnąć najniższy poziom.
Rachunek przepływów pieniężnych jest elementem sprawozdawczości finansowej i przedstawia przepływy za określony okres historyczny.
Prognoza cash flow dotyczy natomiast przyszłości. Opiera się na przewidywanych terminach faktycznych płatności, które mogą różnić się od terminów ujęcia przychodów lub kosztów w księgach.
Dlatego wystawiona faktura nie jest jeszcze wpływem gotówki, a zakup z odroczonym terminem płatności nie musi oznaczać natychmiastowego wydatku.
Jeżeli chcesz najpierw uporządkować różnicę między wynikiem finansowym a gotówką, przeczytaj Cash flow vs zysk - dlaczego firma ma pieniądze na papierze, ale puste konto?.
Zacznij od kwoty gotówki, którą firma może faktycznie wykorzystać na początku prognozy.
Jeżeli przedsiębiorstwo prowadzi kilka rachunków, można uwzględnić ich dostępne salda. Trzeba jednak odróżnić gotówkę od przyznanych, ale niewykorzystanych limitów kredytowych oraz środków zablokowanych lub przeznaczonych na określony cel.
Przykładowo firma posiada:
Saldo początkowe dostępnej gotówki wynosi 120 000 zł, a nie 170 000 zł.
Limit kredytowy jest potencjalnym źródłem finansowania, ale nie powinien być utożsamiany z gotówką, której firma już posiada.
Następnie przygotuj zestawienie pieniędzy, które mają wpłynąć do firmy w ciągu kolejnych 13 tygodni.
Najważniejsze źródła danych to wystawione faktury, harmonogramy płatności, umowy z klientami oraz przewidywane wpływy z bieżącej sprzedaży.
Nie wpisuj wszystkich należności automatycznie według terminów faktur. Jeśli kontrahent regularnie płaci z opóźnieniem, prognoza powinna uwzględniać realistyczny termin otrzymania pieniędzy.
Warto również rozróżnić wpływy potwierdzone od szacowanych. Inaczej należy traktować zaakceptowaną fakturę od sprawdzonego odbiorcy, a inaczej dopiero planowaną sprzedaż.
Szczegółowy wpływ terminów płatności na kapitał firmy omawiamy w artykule o DSO. Prognoza 13-tygodniowa idzie jednak o krok dalej: przypisuje konkretne kwoty do tygodni, w których mają zasilić rachunek.
Po stronie wydatków trzeba uwzględnić nie tylko koszty operacyjne, ale wszystkie przewidywane wypływy gotówki objęte prognozą.
Mogą to być płatności dla dostawców, wynagrodzenia, zobowiązania podatkowe, ZUS, czynsz, raty finansowania, zaliczki na materiały lub wydatki inwestycyjne.
Najważniejsza jest data przewidywanego wypływu pieniędzy.
Przykładowo zakup materiałów o wartości 80 000 zł nie musi obciążyć gotówki w dniu dostawy. Jeśli płatność przypada trzy tygodnie później, właśnie wtedy powinna zostać uwzględniona w prognozie.
Nie należy też automatycznie rozkładać wszystkich wydatków równo na 13 tygodni. Wypłaty wynagrodzeń, podatki czy większe zakupy mogą powodować znaczne wahania salda.
Kiedy znasz saldo początkowe, wpływy i wydatki, możesz policzyć prognozowaną gotówkę pozostającą na koniec tygodnia.
Jeśli saldo początkowe wynosi 120 000 zł, spodziewane wpływy to 80 000 zł, a wydatki 75 000 zł, wynik będzie następujący:
120 000 zł + 80 000 zł - 75 000 zł = 125 000 zł
Firma rozpocznie drugi tydzień z prognozowanym saldem 125 000 zł, o ile wszystkie zakładane przepływy zostaną zrealizowane.
Dodatnie saldo na koniec tygodnia nie zawsze oznacza, że sytuacja jest komfortowa.
Przedsiębiorstwo może potrzebować określonej rezerwy, aby utrzymać ciągłość działalności i poradzić sobie z opóźnieniami płatności.
Załóżmy, że zarząd przyjmuje minimalny poziom dostępnej gotówki na poziomie 80 000 zł.
Jeśli prognoza pokazuje saldo 45 000 zł, firma nie ma jeszcze ujemnego salda, ale znajduje się 35 000 zł poniżej własnego progu bezpieczeństwa.
To sygnał do zaplanowania działań, zanim faktyczny niedobór utrudni regulowanie zobowiązań.
Wysokość takiego progu powinna wynikać z realnych potrzeb przedsiębiorstwa. Kwota 80 000 zł jest wyłącznie założeniem do naszego przykładu.
Wróćmy do firmy, która rozpoczyna analizę z saldem 120 000 zł.
Przedsiębiorstwo przygotowało zestawienie planowanych wpływów od klientów oraz płatności przypadających na kolejne 13 tygodni.
Dla czytelności wszystkie kwoty w tabeli podajemy w tysiącach złotych. Są to dane przykładowe, a nie prognoza rzeczywistego przedsiębiorstwa.
Wszystkie wartości w tabeli podano w tys. zł. Przykładowo 120 oznacza 120 000 zł.
Firma rozpoczyna okres z gotówką w wysokości 120 000 zł. Po 13 tygodniach prognozowane saldo wynosi 90 000 zł.
Gdyby przedsiębiorca porównał wyłącznie początek i koniec analizowanego okresu, mógłby uznać, że firma utrzyma wystarczającą płynność.
Tymczasem prognoza pokazuje znacznie więcej.
W trzecim tygodniu saldo spada do 50 000 zł. W kolejnych tygodniach utrzymuje się poniżej przyjętej rezerwy 80 000 zł, a najniższy prognozowany poziom gotówki przypada na tydzień ósmy i wynosi 45 000 zł.
To najważniejszy moment całej kalkulacji.
Firma nie ma prognozowanego ujemnego salda, ale przez znaczną część okresu działa poniżej własnego progu bezpieczeństwa.
Wynik końcowy nie pokazuje wszystkich problemów pojawiających się po drodze.
Firma może mieć wystarczającą gotówkę pod koniec kwartału, a jednocześnie doświadczać trudności w opłaceniu zobowiązań kilka tygodni wcześniej.
Właśnie dlatego prognoza krótkoterminowa powinna być rozpisana tygodniowo, zamiast opierać się wyłącznie na jednym saldzie miesięcznym lub kwartalnym.
W przedstawionym przykładzie najważniejsza decyzja nie dotyczy trzynastego tygodnia, lecz wcześniejszego spadku gotówki i sposobu zabezpieczenia bieżących płatności.
Załóżmy teraz, że firma spodziewa się otrzymać w ósmym tygodniu płatność 50 000 zł od jednego z kontrahentów.
Klient informuje jednak, że przelew nastąpi dopiero w tygodniu dziesiątym.
Zakładamy, że pozostałe wpływy i wydatki nie zmieniają się.
W takim przypadku prognoza powinna zostać zaktualizowana:
W tym scenariuszu firma otrzymuje 50 000 zł później, dlatego w tygodniu ósmym jej przewidywane saldo spada z 45 000 zł do -5 000 zł.
To oznacza, że bez działań korygujących prognoza przewiduje niedobór gotówki w wysokości 5 000 zł na koniec tego tygodnia.
Jeżeli jednak przedsiębiorstwo chce jednocześnie utrzymać rezerwę 80 000 zł, luka względem przyjętego poziomu bezpieczeństwa wyniesie 85 000 zł.
To dwa różne wyniki, których nie należy mylić:
Dopiero w tygodniu dziesiątym, po otrzymaniu opóźnionej płatności, prognozowane saldo wraca do poziomu z pierwotnego planu.
Ten scenariusz pokazuje, dlaczego nawet relatywnie niewielkie przesunięcie jednej płatności może istotnie zmienić krótkoterminową sytuację finansową przedsiębiorstwa.
Nie wystarczy wiedzieć, że klient zapłaci. Trzeba jeszcze ustalić, czy firma ma środki na wszystkie zobowiązania, zanim ta płatność wpłynie.
Prognoza na 13 tygodni nie powinna być jednorazowym dokumentem, do którego firma wraca dopiero po trzech miesiącach.
Jej największa wartość wynika z regularnej aktualizacji.
Po zakończeniu każdego tygodnia warto porównać przewidywane wpływy i wydatki z rzeczywistymi transakcjami, a następnie przesunąć horyzont prognozy o kolejny tydzień. Takie podejście określa się jako rolling forecast, czyli prognozę kroczącą.
Finamodel
W praktyce wygląda to następująco:
Nie wystarczy przesunąć opóźnionej faktury do następnej kolumny. Trzeba również sprawdzić, co zmienia to w najniższym prognozowanym saldzie i czy potrzebne są działania zabezpieczające.
Załóżmy, że firma przewidywała w danym tygodniu wpływy 100 000 zł, ale faktycznie otrzymała tylko 70 000 zł.
Różnica wynosi 30 000 zł.
Nie powinna zostać wyjaśniona wyłącznie stwierdzeniem, że klienci zapłacą później.
Warto sprawdzić, czy brakujące 30 000 zł wynika z jednej przesuniętej faktury, zmiany terminu płatności, sporu z odbiorcą czy zbyt optymistycznych założeń dotyczących sprzedaży.
To pozwala poprawiać kolejne prognozy, zamiast powtarzać w nich te same błędy.
O tym, jakie inne wskaźniki warto regularnie kontrolować, piszemy w artykule Analiza finansowa firmy co tydzień - 7 sygnałów, które warto monitorować.
Nawet poprawnie skonstruowany arkusz może prowadzić do błędnych decyzji, jeśli dane wejściowe są niewiarygodne.
Najczęstsze problemy dotyczą nie samego wzoru, lecz założeń.
Firma może wystawić fakturę na 100 000 zł, ale otrzymać zapłatę dopiero po 60 dniach.
Jeśli kwota trafi do prognozy w tygodniu wystawienia faktury, model pokaże gotówkę, której przedsiębiorstwo jeszcze nie posiada.
Terminy umowne są ważnym punktem odniesienia, ale nie zawsze odpowiadają rzeczywistym zachowaniom odbiorców.
Prognoza powinna uwzględniać prawdopodobne terminy otrzymania płatności, a nie wyłącznie daty ich wymagalności.
Przedsiębiorca może dokładnie zaplanować wynagrodzenia i płatności dostawcom, a jednocześnie nie uwzględnić większego zobowiązania podatkowego, ubezpieczenia czy wydatku inwestycyjnego.
To szczególnie niebezpieczne, gdy kilka znaczących wypływów przypada w tym samym tygodniu.
Bez minimalnego poziomu bezpieczeństwa trudno ocenić, czy prognozowane saldo 30 000 zł jest wystarczające.
Dla jednej firmy taka kwota może pokrywać kilka tygodni działalności. Dla innej nie wystarczy nawet na jeden dzień typowych płatności.
Arkusz sprzed miesiąca nie odzwierciedla aktualnej sytuacji, jeśli w tym czasie zmieniły się terminy zapłaty, zamówienia lub wydatki.
Prognoza 13-tygodniowa ma pomagać podejmować decyzje na podstawie bieżących danych, a nie dokumentować założenia, które zdążyły się zdezaktualizować.
Najważniejszym wynikiem prognozy nie zawsze jest saldo na koniec trzynastego tygodnia.
Znacznie istotniejsze może być najniższe przewidywane saldo gotówki oraz okres, w którym ono wystąpi.
W naszym podstawowym przykładzie firma potrzebowała dodatkowych 35 000 zł, aby utrzymać przyjęty bufor w najtrudniejszym tygodniu.
Po przesunięciu wpływu od kontrahenta luka względem bufora zwiększyła się do 85 000 zł.
To jednak nadal nie oznacza, że przedsiębiorstwo powinno automatycznie zaciągnąć pożyczkę na 85 000 zł.
Przed podjęciem decyzji należy ustalić, czy niedobór można ograniczyć przez wcześniejsze otrzymanie należności, zmianę harmonogramu wydatków, wykorzystanie dostępnych rezerw lub inne uzasadnione działania.
Jeżeli potrzebne będzie finansowanie zewnętrzne, znaczenie mają również czas wystąpienia luki, okres jej utrzymywania oraz realne źródło spłaty.
Finansowanie powinno odpowiadać konkretnemu problemowi gotówkowemu, a nie wynikać wyłącznie z faktu, że prognoza pokazuje niższe saldo.
PaveNow oferuje rozwiązania finansowe dla przedsiębiorstw, w tym finansowanie rozwoju działalności oraz finansowanie określonych należności i kontraktów.
Dobór rozwiązania zależy od tego, z czego wynika potrzeba kapitałowa, jaki jest oczekiwany termin wpływu środków oraz czy firma posiada realistyczne źródło spłaty.
Przykładowo, jeśli problemem jest oczekiwanie na zapłatę za wystawioną fakturę B2B, warto przeanalizować możliwość finansowania należności. Jeżeli natomiast przedsiębiorstwo potrzebuje środków na zwiększenie skali działalności, odpowiedniejszym kierunkiem może być finansowanie rozwoju.
Samo przygotowanie prognozy nie gwarantuje otrzymania finansowania. Pomaga jednak lepiej określić jego cel, uzasadnioną kwotę oraz przewidywany okres wykorzystania.
Informacje o jednym z dostępnych rozwiązań znajdują się na stronie Pożyczka na wzrost dla firm - PaveNow.
Prognoza cash flow na 13 tygodni pozwala zobaczyć, jak w najbliższych miesiącach mogą zmieniać się dostępne środki przedsiębiorstwa.
Jej przygotowanie nie musi wymagać rozbudowanego modelu finansowego. Najważniejsze są aktualne dane, realistyczne terminy płatności oraz poprawne przenoszenie salda między kolejnymi tygodniami.
W naszym przykładzie firma zaczynała z gotówką w wysokości 120 000 zł, a po 13 tygodniach miała prognozowane saldo 90 000 zł.
Jednak najniższe saldo występowało już w ósmym tygodniu i wynosiło 45 000 zł. Przy wymaganej rezerwie 80 000 zł oznaczało to lukę 35 000 zł.
Po uwzględnieniu dwutygodniowego opóźnienia jednej płatności prognozowane saldo w ósmym tygodniu spadało do -5 000 zł, a luka względem rezerwy wzrastała do 85 000 zł.
Najważniejszą funkcją prognozy nie jest więc przewidzenie przyszłości z idealną dokładnością, lecz odpowiednio wczesne wykrywanie okresów, w których firma może potrzebować dodatkowej gotówki.
Regularnie aktualizowany model pomaga podejmować decyzje wcześniej, zanim krótkoterminowa luka płynnościowa zacznie wpływać na terminowe regulowanie zobowiązań.