Transport tonie w leasingach. Ale problem jest większy niż sama branża TSL

Jeszcze kilka lat temu leasing był dla wielu firm symbolem wzrostu. Nowa flota oznaczała nowe kontrakty. Większe możliwości. Skalowanie działalności bez konieczności zamrażania całego kapitału. W transporcie leasing przez lata działał jak paliwo rozwoju - pozwalał szybciej rosnąć, obsługiwać większych klientów i budować przewagę operacyjną.

Problem zaczyna się wtedy, gdy rynek zwalnia szybciej niż miesięczne zobowiązania. Bo rata leasingowa nie dostosowuje się do słabszego miesiąca. Nie czeka na opóźnioną płatność od kontrahenta. Nie interesuje jej, że klient zapłaci 30 dni później niż zwykle. I właśnie dlatego coraz więcej firm nie wpada dziś w problemy przez brak pracy, ale przez brak czasu między kosztami a wpływami.

Bardzo dobrze widać to dziś w branży transportowej. Jak informuje 300Gospodarka, firmy leasingowe coraz mocniej odczuwają problemy sektora TSL, a zaległości związane z finansowaniem pojazdów rosną. (300gospodarka.pl)

Ale transport jest tu prawdopodobnie tylko najbardziej widocznym przykładem dużo szerszego zjawiska.

Problemem nie jest leasing. Problemem jest malejący margines bezpieczeństwa

Przez lata leasing był jednym z najważniejszych narzędzi rozwoju polskich firm. Pozwalał budować flotę, inwestować w sprzęt, realizować większe kontrakty i zachować gotówkę na bieżące operacje. Dla wielu branż stał się wręcz naturalnym elementem prowadzenia biznesu.

I w wielu przypadkach nadal pozostaje bardzo skutecznym narzędziem rozwoju. 

Problem polega jednak na tym, że leasing bardzo dobrze działa w czasie stabilnego wzrostu, ale dużo gorzej radzi sobie ze zmiennością rynku i napięciami płynnościowymi. Koszty stałe nie zwalniają razem z firmą. Rata leasingowa pozostaje taka sama niezależnie od tego, czy kontrahent opóźni płatność, czy marża na kontrakcie spadnie, czy kilka dużych zobowiązań skumuluje się w jednym tygodniu.

W efekcie wiele firm zaczyna funkcjonować z dużo mniejszym marginesem bezpieczeństwa niż jeszcze kilka lat temu. I właśnie wtedy pojawia się największy problem: firma nadal wygląda zdrowo, ale coraz większa część energii zaczyna być poświęcana nie rozwojowi, tylko zarządzaniu timingiem gotówki.

Na papierze firma wygląda stabilnie. W praktyce zaczyna gonić terminy

To jeden z najbardziej podstępnych momentów w prowadzeniu firmy, bo z zewnątrz często nie widać jeszcze żadnego kryzysu. Biznes nadal działa, klienci nadal są, projekty są realizowane, a zespół pracuje normalnie.

Ale od środka firma coraz częściej zaczyna funkcjonować w trybie ciągłego układania płatności:

• która rata musi wyjść dziś,
• którą fakturę można przesunąć,
• kiedy wpłynie płatność od kontrahenta,
• czy wystarczy środków na leasing, paliwo i wynagrodzenia jednocześnie,
• które zobowiązanie realnie zatrzyma działalność, jeśli nie zostanie opłacone na czas.

To właśnie moment, w którym przedsiębiorca zaczyna odczuwać różnicę między sprzedażą a realną płynnością finansową. Firma może mieć klientów, kontrakty i przychody, a jednocześnie odczuwać bardzo duże napięcie gotówkowe, bo pieniądze wracają zbyt wolno względem kosztów. Szerzej opisujemy ten mechanizm w artykule o cash flow vs zysk.

I właśnie dlatego wiele firm z problemami płynnościowymi wcale nie wygląda jak firmy „w kryzysie”. Często są to biznesy rozwijające się, posiadające majątek i realizujące duże kontrakty. Problem pojawia się wcześniej - w momencie, w którym koszty zaczynają wymagać gotówki szybciej, niż firma jest w stanie ją odzyskiwać.

Transport pokazuje problem, który coraz częściej dotyczy także innych branż

Branża TSL jest dziś po prostu bardziej widoczna, bo działa na wysokich kosztach stałych i bardzo mocno odczuwa:

• opóźnienia płatności,
• wzrost kosztów operacyjnych,
• presję cenową,
• wahania rynku,
• długie terminy rozliczeń.

Podobne napięcia coraz częściej pojawiają się nie tylko w transporcie, ale również w branżach opartych o wysokie koszty stałe i kontrakty, takich jak budownictwo, produkcja, handel czy firmy projektowe. 

W wielu przypadkach problem nie polega na tym, że firma „źle działa”. Problem polega na tym, że przy wysokich kosztach stałych nawet niewielkie zaburzenie cashflow potrafi bardzo szybko wywołać napięcie operacyjne.

To właśnie dlatego coraz większe znaczenie zaczyna mieć nie tylko sama sprzedaż, ale również przewidywalność przepływów finansowych, kontrola kosztów i wcześniejsze wychwytywanie ryzyka.

Dlaczego firmy coraz częściej wpadają w problemy mimo wzrostu?

Jeszcze kilka lat temu wiele biznesów mogło rosnąć mimo chaosu operacyjnego. Rynek był bardziej wyrozumiały, marże wyższe, a błędy łatwiejsze do przykrycia wzrostem sprzedaży.

Dziś firmy funkcjonują w zupełnie innych warunkach:

• wyższych kosztów finansowania,
• większej presji na marżę,
• droższych pracowników,
• bardziej wymagających klientów,
• większej zmienności rynku.

W takich realiach sama sprzedaż przestaje wystarczać. Coraz większe znaczenie ma to, jak szybko firma odzyskuje gotówkę, czy rozumie własne zobowiązania i jak wcześnie potrafi zauważyć nadchodzące napięcie płynnościowe.

To właśnie dlatego coraz więcej przedsiębiorców zaczyna inwestować nie tylko w skalę działalności, ale również w większą kontrolę danych, kosztów i procesów finansowych. W praktyce oznacza to między innymi szybszy obieg dokumentów, większą automatyzację i lepszą widoczność zobowiązań zanim staną się problemem. Dobrym przykładem są rozwiązania takie jak OCR dla faktur czy odejście od rozproszonych arkuszy Excel, o czym szerzej pisaliśmy w artykule Czy Twój Excel Cię okłamuje?.

Największy problem? Firmy zauważają napięcie zbyt późno

W praktyce większość problemów płynnościowych nie pojawia się nagle. Narasta tygodniami.

Najpierw firma zaczyna później otrzymywać płatności. Potem kilka kosztów kumuluje się w jednym momencie. Później marża na części kontraktów okazuje się niższa niż zakładano. W międzyczasie pojawia się kolejna rata leasingu, nowa inwestycja albo sezonowy spadek wpływów.

Problem polega na tym, że wiele firm zauważa to dopiero wtedy, gdy pole manewru jest już bardzo ograniczone.

Dlatego coraz większą przewagę zaczynają mieć firmy, które wcześniej widzą dane, rozumieją własny cashflow i potrafią szybciej reagować na napięcia. Firmy, które traktują finansowanie jako narzędzie stabilizacji i utrzymania tempa działalności, a nie wyłącznie ostatnią deskę ratunku.

To szczególnie ważne w przypadku biznesów działających kontraktowo lub rozwijających się szybciej niż tradycyjne modele bankowe są w stanie obsłużyć. O tym mechanizmie szerzej pisaliśmy również w artykule o missing middle w finansowaniu firm.

To nie jest historia o leasingu. To historia o nowej rzeczywistości kosztów

Łatwo byłoby sprowadzić cały problem do prostego wniosku: „firmy za bardzo się zadłużyły”.

Ale rzeczywistość jest bardziej złożona.

Leasing sam w sobie nie jest problemem. Dla wielu firm nadal pozostaje jednym z najlepszych narzędzi rozwoju. Problem zaczyna się wtedy, gdy tempo kosztów i zobowiązań zaczyna wyprzedzać zdolność firmy do przewidywania własnej płynności.

I właśnie dlatego coraz więcej przedsiębiorców zaczyna dziś patrzeć na rozwój inaczej niż jeszcze kilka lat temu.

Nie tylko przez pryzmat sprzedaży.

Ale również przez pytanie:

• jak szybko wraca gotówka,
• ile kosztuje utrzymanie skali,
• jak duży margines bezpieczeństwa ma firma,
• co wydarzy się, jeśli rynek spowolni choćby na kilka tygodni.

Bo w obecnych warunkach największym ryzykiem bardzo często nie jest brak klientów.

Tylko brak czasu między kosztami a wpływami.